NOGAY TÜRKLERİ BÜLTENİ
ANASAYFA DERNEĞİMİZ AVULLAR RESİMLER ANKETLER Z. DEFTERİ NOGAYTÜRKLERİ BÜLTENİ YARDIMLAŞMA_FONU
deneme deneme deneme

NOGAYSAAT

EN ÇOK OKUNANLAR

HABER ARA


Gelişmiş Arama

Elvidaya

Necdet ÖZEN

15 Ağustos 2011, 04:33

Necdet ÖZEN

 
Burungu vakıtlardakı oraza künlerinden birevindin taga yaşanıp akşam iptarda orazadın aşılganı şuvultudan belli bolgan konaktay üydün iyesi Batırbek Kart iptardanson üydün keng salonundakı üşlü koltuktun bir kuvusuna kurulup oturdu. Anavbir kuvusuna da basında maraması, kolunda despisimen akşam namazın kılıp pitirgen bikesi Aymelek Kurkta kelip oturganıman, eki ullarıman kiyevi, bir de eki kelinmen kızları da kalgan koltuklarga cerlestiler. Ullarıman kızlarından bolup, cetken, cas bolgan beş torunu da burungu oraza künlerinde bolganday cerge cayuvlu alılardın üstüne calpayıp, kartman kurtkadın oturgan koltuklarına tuvra tögereklesip oturdular. Balalağındakı oraza künlerin kartman kurtkadan köp tınlasalar da yene aytarlar dep, közlerindin işine karadılar. Olardın tınlayığın anlagan kart:
 
-Eeh endiği orazadın da onunşu künün tolturduk bu kün, dedi.
 
-Balalığınızdakı oarazalardan aytayıksındır ya dedem, dedi üyken torunlarından Ablez.
 
-Aytarman ya balam, işimde yasayalmay kalgan bir Elvidaya aytuvu bar. Onu ne gadar aytarman desem de bir kırlı aytalmadım.
 
-Şeramazan'dı mı aytasın, dedi torunlarından birevi.
 
-Onu aldıngı orazalarda köp tınladınız ya dedi, üyken ulu, atam gene köyünde aytkan şeramazanlardı aytayıktır. Köp tınladık be atam.
 
-Onu aytmayman, bir de men kişkene ekende orazalarda caslar cıyılıp Elvidaya aytar ediler, o esime tüstü.
 
-O kaydiy boladı dediy, dedi Ablez.
 
-Toktanız aytayım. Men sekiz dokuz caslarında ekende oraza caz künlerine issi avalarga keldi. Akşam iptar yasaganıman, tuvra köydün işine şıgar, menim akranlarım balalarman şeramazan aytıp üylerden berilgen cımırtka, un, biyday, para nediy şiylerdi cıynar, sora da köyümüzdün dükkanına aketip satar, kuru cemis alıp aramızda ölesip ceredik. Bunday bir oraza kününde men köpten yuklaganman, Atamman anam da yuklagan edi. Keşedin bir malinde üyüymüzdün terezesindin aldında Elvidaya, elvidaya dep ilahidiy birşiy aytılganın tuyup, seskenip tösekten turdum. Olardın sesin tuygan atamman anam da turdular. Elvidaya'dı aytıp pitirgen sora anam kündüzden azirlepkoyu, özündün cas kızlığında işlegen balaban şevresinem gene balaban bir cavluktu atama berip, anavlarga terezeden berevuy dedi. Atam cavlukman şevredi aldı, terezedin perdesin aralap bir kanatın aşıp, üyerde üymelesken caslarga berdi. Men de atamdın canasasında tısyaka karadım, köyümüzdün casları ediler bu Elvidaya'dı aytkanlar. Şevremen cavluktu alganson işlerinden birevi atama: Orazan kayırlı bolsun akam, dep ayttı. Atam da sav bolunuz caslar, siziki de kayırlı bolsun, dep terezedi captı. Zaten köp vakıt ötmiy temiş vaktı kelgen bolayık atamman anam turup asların cediler. Men de olarman barabar oraza tutayıktay bolup karnımdı toyguzup cattım. Ertengi kün bizim ındırımızdın canasasındakı ındırı bolgan onsekiz caslarındakı Kurtamet'tin, tarladan akelgen saplardı angıştan cerge atyatkanın körüp kasına bardım. Tünevin keşe bizim üyge caslar keldi, işlerinde Sen de baredin, Elvidaya dep birşiyler ayttınız. Bu keşe aytayıktay bolsanız men de keliyim mi Kurtamet Abiy, dedim. Orazada ballar şeramazan aytarlar, üylenmegen bizdiy etken caslar da orazadın onbeşinşi künü keşesi temiştten burun üy üy kıdırıp, üylerdin terezesindin aldına barıp Elvidaya aytarlar. O keşe davulcu Urpat Akay da şıkmaz davul şalmaga. Caslar onu aytıp kalktı temiştke turguzurlar. Üylerden berilgen şiylerdi cıynap, aketip dükkanşıga satıp lokum, kurabiye alıp eki kurabiyedin arasına lokum sıkıştırıp dürüm yasap barabar cerler. Orazadın onbeşinşi günü tolup onaltınşı künge aylanyatkanda bir keşe aytılır, ervakıt aytılmaz. Sen de ösüp cas bol da o vakıt akranlarınman kosulup aytarsınız, dedi. Cas bolup aytarman dep damelengenşek on cıl öttü ama men özüm o vakıtlar şerde okuvda bolganga bir kırlı orazadın onbeşinşi kününde köyde tabılamadım. Sora okul askerlik diyatkanda oraza da kış künlerine kelebasladı. Diyatkanda üy bolduk, üylüler aytmaganga aradabir orazada köyde tabılsam da Elviday'dı aytamadım. Bu balaban şerde cerlesip kalganga, işlerdin telaşesimen köyüme ketip orazadın onbeşinşi keşesi Elvidaya aytmakta üylenmiyburun kısmet bolmadı. Bılay aytıp lapın pitirgenson karttın közlerindin torlanganı körüldü.
 
-Şimdi de aytamekenler dediy, dedi Ablez.
 
-Bilmem balam, köymen körüşmemiz nemiz kalmadı köptenköp.
 
-Taga beş kün bar orazadın onbeşine, aydı seni o keşe köyüne aketiyik de caslar aytadı bolsalar tınlarmız, sora da kaytarmız. Arabaman men seni, nenemdi aketirmen.
 
-Amaan, dedi bikesi Aymelek. Yetmiş casın tapkan kisidin Elvidaya aytkanı kayda körülgen şiy. Elvidaya'dı üylenmegen caslar aytarlar. Atanızdı onda aketip ayttırıp kalkka selekemi ettiriyiksiniz. Em köyde mınday şiyler aytılmaydı endiği, cas cavkanda kalmagan diydiler. Vakıtından burun alcıdın mı ne? Mına torunlardı da oydalatayıksın.
 
-Ne alcıması şu anay, atamdın esi cerinde. Köyge Ablez'men Esenakay sizdi aketsin, Elvidaya aytıladı bolsa aytkanlardı tınlap, özü de aralarına kosulup bir eki üyde aytıp kaytar. Sen de köptenköp körmegen köyündü körersin, dedi üyken ulları Alimkaziy.
 
-Onun aytkanların tınlagan torunları da aydi ketiyik, aydi ketiyik em de caz künü keşe barır, erten kaytıp kelirmiz dep kart akaydın kasına barıp moynuna, betine, kolların sıypadılar.
 
Olardın bılay etkenin körgen kişkene uluman kiyevi de:
 
-Eki arabaga tolusup şıgıp ketersiniz. Köyge barmayburun iptardı kasabada yasarsınız. Sora da köyge barıp aytayığınızdı aytarsınız. Men sizin cerinizde bolsam arabaga şilbörek yasatıp, biraz da azir cazma alırman. Köyümde temiştte cermen, dediler.
 
-Aytkanınızday bolurmeken, Kurtamet Abiy sav edi men onu teleponman bir karayım. Kimseler aytmaydı bolsa da mına torunlarga üyretirmen, olar oga aytarlar, biz de tınlarmız, dedi Batırbek Kart.
 
Torunlarındın mıgayıp, ketiyik dep calbarganların körgen Aymelek kurtka da akırında razı bolganıman aldında köyge telepon etip, Kurtamet Kart'tın sav bolganın üyrendiler ya kater sorganday etip karap keliyiklerin aytmadılar. Vakıtları arüv bay kisi bolganga, eki arabaga tolustular. Arabadın birevin torunlarından Ablez, anav birevsin de Esenakay aydadı. Kartman kurkta, eki kelin, bir kız, beş de torun tutası on kisi boldular. Batırbek Kart da cetip cas bolgan beş ul torunun akşamları kasına cıyıp, esinde kalgan gadarınday Elvidaya'dı aytıp üyretti. O kün üyle avganson colga şıgıp akşam iptarda köylerine cuvuk şeerge keldiler. Bir arüv şülberek yasagan asüyü tabıp, orazadı şülberekmen aştılar. İptardanson temiştte ciyiktiy şülberek pisirtip, balaban bir paket yasattılar. Eki kasa azir cazmadı da arabaga salıp temişt vaktındanburun köyge bardılar. Köydün kıbla betindeği bayırga arabalardı aydatıp toktattı, Batırbek kart. Tutası arabalardan tüsüp coğardan karadılar köylerine. Sokaklarındakı direklerde şavk cansa da köp korantadın curtluk bolup kalganın, kisilerdin azalganın anladılar.
 
-Aytkanın tuvra eken, köyde kisi kalmagan, Elvidaya'dı bilgen de yoktur, dedi bikesine aylanıp Batırbek Kart. Ama mına torunlarga üyrettim barıp Kurtamet Abiyimdin terezesine canasıp aytarlar, birşiy bolmaz.
 
Aytkanların pitirip Kurtamet Akaydın korantasına tuvra cönedi. Onun artından bikesi, kelinleri, kızı, torunları da cürdüler. Kişkene azbar kapısın aşıp avlaga kirdiler. Aymelek Bikemen kelinleri, keri turdular. Beş torunun kasına alıp, Kurtamet karttın catkan üyündün terezesindin tübüne barıp beşevi birden makamıman:
 
Elvidaya, elvidaya (Elveda ya, elveda ya)
Şeramazan elvidaya (Şehriramazan elveda ya)
İşbu ayda, iş bu ayda (İşte bu ayda, işte bu ayda)
Melekler sap sap bolup (Melekler saf saf olup)
Mominlerdi suvlarlar (Müminlere su veririler)
 
Elvidaya, elvidaya (Elveda ya, elveda ya)
Şeramazan elvidaya (Şehriramazan elveda ya)
İş bu ayda, iş bu ayda (İşte bu ayda, işte bu ayda)
Şaytandın moynuna (Şerytanın boynuna)
Zıncır tagarlar (Zincir takarlar)
 
Elvidaya, elvidaya (Elveda ya, elveda ya)
Elvidaya şeramazan (Elveda ya, şehriramazan)
 
Dep elvidaya'dı ayttılar. Kurtamet akaydın terezesinden şıragı candı. Onuman barabar azbarda anavbir üyden de şırak canganı körüldü. Torunlarına terezedin tübünden ayrılmanız, dep aytılganga beşevi de üyerde tigilip kaldılar. Az vakıt ötmiy anavbir üyden cas bir kenşek şıktı. Kurtamet Kart da terezedin perdesin aralap bir kanatın aştı. Sokak lambasındın şavkı urganga üyerde tigilip turgan Batırbek'ti körüp:
 
-Koş keldin Batırbek, mına caslar kim boladı. Köyümüzde ne bala kaldı, ne cas kaldı. Ne şeramazan aytıladı ne de elvidaya. Bu caslarga beriyik şevrem de yok cavluğum da. Cengen bolayık bike de köpten anyaka köşüp ketkenge bu kartlığımda calgız kaldım. Orazalarda kelinim Meşküvre kelip maga karaydı. Keliniz, kiriniz dedi.
 
-Savbol Kurtamet Abiy. Orazadın onbeşinşi künü elvidaya aytılır, dep anlattım balalarımman torunlarıma. Cas bolup köyümde bir elvidaya aytalmadım oga aşuvlanaman degenge, bike, kelin, torunlar cıyılsıp keldik. Üylenmiy cas bolgan bu torunlarıma üyrettim, olar da saga elvidaya ayttılar.
 
Eki karttın konuşkanın tınladı, kurtkaman bikeler. Anavbir üyden şıgıp üy aldında bolganlarga karap şaşkalap kalgan Meşküvre Kelin, birşiy aytmay üyüne kirdi. Tısyaka tentir mentir etip şıkkan Kurtamet'men Batırbek kuşaklastılar. Aymelek'men eki kelini, kızı, torunları kelip Kurtamet Karttın kolun öbüp, oraza kayırladılar. Üy aldında sundurmada bular bolyatkanda, Meşküvre Kelin koltuğundun astına ak birşiyler kıstırıp kaslarına keldi. Koltuğundun astından beş işlevli şevre şıgarıp, Batırbek'tin torunlarındın kollarına tüyrep bayladı. Kartman kurtkadın kolun öbüp, Olardın kelinlerimen kızın kuşaklap koşkeldi aytkanson:
 
-Kuday sizden razı bolsun, elvidayadı mıtkan edik. Onu aytkanlarga bir şevre, cavluk beremiz ama mına beş şevre kızlığımda özümdün işlep akelgen şevrelerim. Bizge adetimizdi angdırdınız, meni anarsınız bu şevrelermen dedi. Sora da azbardın işinde karşıgada bolgan askanaga tuvra cuvurup ketip, askanadın şırağın caktı. Bu keşe temiştti bizde etiyik, konağımız bolunuz.
 
-Olay bolsa ballar arabalardı akelsinler de yasatıp akelgen şülberekmen cazmalarımız da bar. Olardı da kosup temiştti köyümüzde yasarmız, dedi Aymelek Kurtka.
 
Ablez'men Esenakay ketip tartuvlu cerden arabalardı aydap akeldiler. Torunlarman Batırbek Kart, Kurtamet Karttın üyüne kirip oturdular. Kurtkaman bikeler de askanada temişt asın azirlediler. O keşe köylerinde cediler asların. Ertengi kün üyle bolmay gene eki arabaga tolusup amanlık tilep üyken şerge kayttılar. 15 Ağustos 2011
 
NOT : Ramazan ayında köyümüzde yapılagelen, aileler arasındaki iftar davetleri, küçük çocukların ev ev dolaşarak söyledikleri Şeramazan (Şehriramazan) ile bir de ramazanın onbeşinci gününün bitip onaltıncı gününe girildiği gece sadece bir kereye mahsus olmak üzere köyümüzün evlenmemiş gençleri ev ev dolaşarak Elvidaya (Elveda ya şehriramazan) söylerlerdi. Şeramazan gibi bu geleneğimiz de nüfusu azalan köyümüzde artık söylenmez oldu. Bir hikayede bunu canlandırmaya çalıştım. Kutsal Ramazan ayımızın onbeşinci günü olan bu gün ve mübarek ayımız tüm Müslüman alemi ve Nogay halkımıza hayırlı olsun. Sav bolup savlukman kalınız.
 
Necdet Özen
Aktepe (Rıpkıye) ALPU-ESKİŞEHİR

Bu haber 911 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

KÖŞE YAZILARI

Nogay Halkım Tileymen.08 Mayıs 2014


RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi